इंग्रजीपेक्षा मराठी सर्वच बाबतीत श्रेष्ठ

इंग्रजीपेक्षा मराठी सर्वच बाबतीत श्रेष्ठ इंग्रजीत अक्षर वेगळे व उच्चार वेगळा असे अनेक शब्द असणे व मराठीत तसे नसणे :

रोजच्या वापरातले असे कितीतरी इंग्रजी शब्द दाखवता येतील, ज्यांचा उच्चार एकमेकांशी साम्य दाखवतो; पण स्पेलिंग मात्र वेगळे करतात. शिवाय अनुच्चारित अक्षरांचा गोंधळ आहेच. `सायकॉलॉजी' (psychology), `न्यूमोनिया' (pneumonia) हे या प्रकारातले ठळक शब्द. येथे सुरुवातीचा `ज्' अनुच्चारित आहे. शब्दाच्या शेवटी आलेला `‘w’' तरी कुठे उच्चारला जातो ? उदा. window, crow,low, flow, know. oesvner शिवाय know मध्ये k आणि w दोन्ही अनुच्चारित आहेत. ते कसे लक्षात रहातात ?

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

मराठीत उच्चाराप्रमाणे लिहिले जाणे, तर इंग्रजीत कित्येकदा उच्चार वेगळा व अक्षरे (स्पेलिंग) वेगळी असणे ! :

मराठीच्या इकार व उकाराचे नियम तेवढे जड जातात, असे का ? `अँ' व `ऑ' हे उच्चार मराठीने स्वीकारले आहेत. इंग्रजी शब्द देवनागरी लिपीत लिहितांना त्यांचा उपयोग होतो. इंग्रजीत लिहितांना त्यांचे स्पेलिंग कसेही असले, तरी मराठीत उच्चारांवरून ते लिहिण्याची चिन्हे सर्वत्र समानच आहेत. इंग्रजी स्पेलिंग वेगळे म्हणून मराठीत चिन्ह वेगळे असे नाही, उदा. फॉल, फॉर, जसा उच्चार तसे चिन्ह किंवा जसे चिन्ह तसा त्याचा उच्चार असतो. s, ed वगैरे प्रत्यय लावतांना किंवा un, en, in वगैरे उपसर्ग वापरतांना गोंधळ होत नाही. त्याचे नियम लक्षात रहातात. सवयीने व्यवस्थित वापरताही येतात. केवळ मराठीचे नियम किचकट, क्लिष्ट वगैरे नसतात. आपली आई पारंपारिक पोशाख वापरते; म्हणून तिच्या नव्या विचारांचा अनादर करायचा आणि झगा घालणार्‍या तथाकथित आधुनिक राणीच्या परंपराप्रियतेचे मात्र तोंड फाटेपर्यंत कौतुक करायचे, यापेक्षा परधार्जिणेपणा आणखी वेगळा असतो का ?

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

एका इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत अधिक शब्द; मात्र मराठी शब्दासाठी इंग्रजीत एकच शब्द असणे :

`इंग्रजी भाषेमुळे मराठी समृद्ध झाली आहे. मराठीच्या त्रुटी इंग्रजीमुळे झाकल्या गेल्या आहेत', असे काही आहे का ? तसे मुळीच नाही. मराठी भाषेची शब्दसंपत्ती अमाप आहे. रोज नव्या शब्दांची भर पडते आहे. उलट इंग्रजी भाषेतच रोजच्या व्यवहारासाठी फार मोजके शब्द आहेत, असे (सकृतदर्शनी) दिसते. कितीतरी वेळा एका इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत दोनपेक्षा अधिक पर्यायी शब्द उपलब्ध असतात किंवा आपण उलट म्हणू या. मराठीत वेगळे अर्थ प्रकट करणार्‍या २-३ शब्दांसाठी इंग्रजीत एकच शब्द असतो. अगदी रोजचे सगळयांच्या परिचयातले उदाहरण घ्यायचे झाले, तर मराठीत `उजवा' व `बरोबर' (योग्य) या शब्दांसाठी इंग्रजी `ीग्ुप्ू' हा एकच शब्द आहे किंवा काकू, मामी, मावशी, आत्या या शब्दांसाठी र्`ील्हूब्' हा एकच शब्द आहे. चुलत-आते-मामे-मावस भावंडे सगळी सरसकट `कझन्स'. फार तर `फर्स्ट कझन' हा सख्खेपणा दाखवणारा शब्द वापरतात; पण `चुलत आतेभाऊ किंवा मावस मामेबहीण' ही नाती इंग्रजीत कशी सांगणार ?

घरटी एक किंवा दोन मुले असण्याच्या काळात ही लांबची नाती जास्त जवळ येत आहेत; पण त्यांचे नेमके वर्णन आपल्याला या लाडक्या संपर्क भाषेत करता येत नाही. `लोकांना कशाला कळायला हवीत नेमकी नाती ?' असा प्रश्‍न काही मंडळी करतीलच; पण तरी या नात्यांसाठी इंग्रजीत नेमका प्रतीशब्द नाही, ही वस्तूस्थिती उरतेच. भूगोलाचा अभ्यास करणार्‍यांना किंवा खूप प्रवास करणार्‍यांना हे जास्त जाणवते. आग्नेय, नैऋत्य, वायव्य व ईशान्य या चार उपदिशांना southeast(दक्षिण-पूर्व), south-west (दक्षिण-पश्चिम), north-west(उत्तर-पश्चिम) आणि north-east (उत्तर-पूर्व) अशी नावे आहेत. यात मुख्य दिशांचीच नावे पुन्हा वापरली आहेत. `आग्नेय'मध्ये जो सुटसुटीतपणा व नेमकेपणा आहे, तो `दक्षिण-पूर्व' मध्ये नाही.'

इंग्रजीला मराठीची सर कशी येणार ? : `इयत्ता पहिलीपासून इंग्रजी भाषा अनिवार्य करा', अशी आग्रहाची सूचना `राष्ट्र्रीय ज्ञान आयोगा'ने पंतप्रधानांना भेटून केली. डॉ. मनमोहन सिंग यांचा जागतिकीकरणाचा उत्साह पहाता `ज्ञान आयोगाचा अनुरोध स्वीकारण्यास ते नकार देतील', असे वाटत नाही. `इयत्ता पहिलीपासून आपली मुले व नातवंडे यांच्या मानगुटीवर इंग्रजीचे भूत बसणार', हे गृहित धरून ते आपल्याला हवे कि नको, हे ठरवायला हवे आणि त्याप्रमाणे कृती व्हायला हवी. इंग्रजी आपल्याला हवी कि नको, ते प्रथम ठरवू. आजचा काळ पहाता इंग्रजी आम्हाला हवी आहे. अवश्य हवी आहे; पण एक भाषा म्हणून हवी, मातृभाषा म्हणून नको. मराठी ही आपली मातृभाषा आहे आणि तिच्याच अंगाखांद्यावर मला माझी मुलेबाळे वाढवायला हवी आहेत. इंग्रजी जागतिक भाषा असेलही; पण तिला मराठीची सर येणार नाही. तेव्हा मला इंग्रजी हवी आहे; पण मराठीला बाजूला सारून ती मला माझ्या घरी यायला नको आहे. इंग्रजीला माझ्या संसारात किती डोकावू द्यायचे, याचा निर्णय मराठी भावविश्‍वावर पोसलेला माझा पिंड योग्य प्रकारे घेऊ शकेल, याचा मला विश्‍वास आहे.

संस्कृत (मराठी) मधील `हृदय' व इंग्रजीतील `हार्ट' : `आत्मा हृदयात आहे; म्हणून ते `हृदय' आहे. आमच्या भाषेचे सामर्थ्य पहा कसे आहे. `हृदय' हा शब्द संस्कृत आणि मराठीतही आहे. हृदयाची आठवण होताच परमात्मा वा आत्मा यांची स्मृती होते; कारण तोच आत्मा वा परमात्मा हृदयात आहे. (स वा एष आत्मा हृदि ।) त्याचे `हृदि अयं' हे निरुक्‍त आहे.

तस्य एतदेव निरुक्‍तं ।हृदयम् इति, तस्माद् हृदयम् ।

अर्थ : ... म्हणून ते `हृदय' आहे. असे जाणणारा देवाशी साम्यत्व प्राप्‍त करतो.मराठीद्रोही अप्पा म्हणतात, ``हृदय' हा शब्द संस्कृत आहे. तो मराठीत कशाला घुसडला ? हृदयाचे स्मरण झाले की, देव-धर्म आठवतो. देव-धर्म सगळे आम्हाला फेकून द्यायचे आहे. `हृदय' ऐवजी `हार्ट' हा सुंदर इंग्रजी शब्द वापरा. `हार्ट'ला पहा व्यापारी गंध आहे. देव-धर्म झुगारून पुष्कळ `धन' कमवा, त्याकरता `हृदयशून्य'व्हा !'' `हार्ट'चा वापर आम्हाला कशाही सूक्‍तासूक्‍त मार्गांनी `धन' प्राप्‍तीचा संदेश देतो, हे ध्यानी घ्या.' अशा अप्पांसारख्या मराठीद्रोह्यांना तात्काल हटकले पाहिजे.- गुरुदेव डॉ. काटेस्वामी